Czyste powietrze w praktyce: PAS współorganizuje ogólnopolską konferencję „Polska w zdrowej atmosferze”

Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego we współpracy z Polskim Alarmem Smogowym zorganizował dwudniową konferencję poświęconą najważniejszym wyzwaniom w zakresie poprawy jakości powietrza, ale też podsumowującą dekadę działań antysmogowych. Spotkanie zgromadziło ekspertów, samorządowców i przedstawicieli instytucji publicznych, którzy dyskutowali o edukacji, transformacji energetycznej, egzekwowaniu uchwał antysmogowych oraz nowych regulacjach europejskich.

W dniach 13 –14 listopada 2025 r. odbyła się konferencja „Polska w zdrowej atmosferze. Doświadczenia Małopolski i innych regionów w działaniach antysmogowych”, współorganizowana przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego i Polski Alarm Smogowy. Było to jedno z najważniejszych tegorocznych wydarzeń poświęconych jakości powietrza, stanowiące przestrzeń do wymiany wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk pomiędzy samorządami, ekspertami i organizacjami społecznymi.

Pierwszy dzień konferencji podkreślił kluczową rolę edukacji i zaangażowania mieszkańców w poprawę jakości powietrza. Uczestnicy zwracali uwagę, że realna zmiana nawyków wymaga konsekwentnej komunikacji oraz długofalowych programów wspierających likwidację źródeł zanieczyszczenia powietrza – starych kotłów na węgiel i drewno.. Rozmawiano również o wyzwaniach związanych z programem finansowym Czyste Powietrze, szczególnie w kontekście wsparcia dla gospodarstw dotkniętych ubóstwem energetycznym.

Istotną część pierwszego dnia stanowiły także rozmowy o praktyce wdrażania uchwał antysmogowych. Podkreślano, że skuteczna egzekucja prawa zależy od dobrze funkcjonujących służb kontrolnych, szczególnie straży gminnych, miejskich i międzygminnych. W tym kontekście PAS zaprezentował „Bazę wiedzy o smogu” – narzędzie wspierające samorządy w realizacji lokalnych działań antysmogowych.

Drugiego dnia uczestnicy skupili się na szerokich trendach związanych z transformacją energetyczną, inwestycjami, zmianami w strukturze ogrzewnictwa oraz nadchodzącymi regulacjami europejskimi dotyczącymi jakości powietrza. Eksperci z Polski i UE podkreślali, że przygotowanie do nowych norm prawnych będzie jednym z głównych wyzwań dla polityki publicznej w najbliższych latach.

Tego typu spotkania pokazują, że pomimo dotychczasowych działań na rzecz czystego powietrza, ciągle wiele wyzwań przed nami, bo w Polsce wciąż standardy dotyczące jakości powietrza nie są dotrzymywane. Przed nami wejście w życie nowych norm jakości powietrza wynikających z unijnej Dyrektywy w sprawie jakości powietrza (AAQD). Zbliżające się regulacje powinny nas dodatkowo mobilizować do tego, by działania antysmogowe w Polsce nabierały wyraźnego tempa. Podczas wydarzenia zaprezentowaliśmy wiele dobrych praktyk z gmin Małopolski i innych regionów, które dowodzą, że skuteczna walka z zanieczyszczeniami powietrza jest możliwa, a lokalne, odważne działania przynoszą realne efekty – podkreśla rzecznik PAS Piotr Siergiej.

Wspólnym wnioskiem płynącym z obu dni konferencji jest konieczność ścisłej współpracy administracji publicznej, samorządów i organizacji społecznych. Z perspektywy Polskiego Alarmu Smogowego wydarzenie pokazało, że poprawa jakości powietrza wymaga jednocześnie działań edukacyjnych, finansowych, kontrolnych i legislacyjnych — tylko te elementy wdrażane równolegle mogą zapewnić trwałą zmianę.

Zapraszamy do obejrzenia nagrania z obu dni konferencji: https://krakowskialarmsmogowy.pl/konferencja-2025/

Czym oddychamy? Pokażą to mobilne płuca. Startuje kampania „Zobacz, czym oddychasz”.

Na liście miejscowości z najbardziej z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem przeważają małe miasta i gminy wiejskie. Jednocześnie świadomość zagrożenia wynikającego z oddychania zanieczyszczonym powietrzem jest tam najniższa. Dlatego Polski Alarm Smogowy rozpoczyna kampanię „Zobacz, czym oddychasz” w 28 miastach i wsiach. To już siódma odsłona akcji edukacyjnej, w czasie której “mobilne płuca” trafią aż do 13 województw. Instalacje pojawią się przede wszystkim w gminach, w których nie są prowadzone pomiary jakości powietrza, aby unaocznić mieszkańcom jak poważnym problemem jest oddychanie zanieczyszczonym powietrzem.

W tym sezonie grzewczym “mobilne płuca” trafią aż do trzynastu województw i 28 miejscowości. W każdej z nich będą mierzyć jakość powietrza i pokazywać czym oddychają mieszkańcy. Tegoroczna kampania odbywa się ze współudziałem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego oraz Urzędu Miasta Warszawa.

– Bardzo zależało nam, by instalacje mobilnych płuc trafiły do mniejszych miejscowości, w których nie ma pomiaru jakości powietrza – mówi Piotr Siergiej, rzecznik PAS – w tym sezonie grzewczym udało nam się dotrzeć do wielu gmin wiejskich. Co ważne, nasze instalacje pojawią się tam na prośbę władz lokalnych, które zdecydowały się na edukowanie swoich mieszkańców. Przy okazji pobytu instalacji w ich gminach organizowane będą różne wydarzenia informacyjno-edukacyjne. Na podstawie pomiarów jakości powietrza prowadzonych przez GIOŚ, wiemy że największe zanieczyszczenie występuje głównie w małych miejscowościach, które dominują na liście smogowych rekordzistów. Jednocześnie badania opinii publicznej pokazują, że to w tych miejscach świadomość zagrożenia, jakim jest zanieczyszczenie powietrza, jest najmniejsza. Dlatego cieszymy się, że nasza kampania zawita głównie do mniejszych miast i gmin wiejskich.

Pomimo trwałego trendu wskazującego na powolną poprawę jakości powietrza, rok 2024 pojawił się jako anomalia: średnie stężenia PM10 wzrosły aż o 7% w porównaniu z rokiem 2023. Dlatego kampania uświadamiająca skalę zagrożenia, jakim jest oddychanie zanieczyszczonym powietrzem jest w małych gminach tak istotna.

Mobilne płuca pojawią się m.in. w 7 gminach województwa mazowieckiego, natomiast warto powiedzieć, że dzięki dofinansowaniu z budżetu Mazowsza uzyskanemu przez Polski Alarm Smogowy w ramach otwartego konkursu ofert, mazowiecka część projektu ma szerszy wymiar. Mazowieccy urzędnicy i ekodoradcy z 69 gmin Metropolii Warszawskiej zostaną przeszkoleni w zakresie wdrażania uchwały antysmogowej. Dzięki zdobytym kompetencjom i wymianie doświadczeń działania na rzecz ochrony mieszkańców przed smogiem i skutkami ubóstwa energetycznego będą bardziej efektywne. Pojawienie się mobilnych płuc sprawi, że mieszkańcy będą mieli szansę na własne oczy przekonać się, jak poważne konsekwencje dla zdrowia ma wdychanie smogu i dlaczego wspólne działania na rzecz czystego powietrza są tak potrzebne – zaznacza Marcin Podgórski, Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami, Emisji i Pozwoleń Zintegrowanych, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie

Płuca będą ustawione również w czterech dzielnicach Warszawy na terenie pięciu szkół. Obecność płuc w stolicy jest elementem projektu finansowanego ze środków KPO. Obok termomodernizacji szkół i przedszkoli projekt umożliwia przeprowadzenie w 25 placówkach programu edukacyjnego dla całej społeczności: uczennic i uczniów, rodziców, grona pedagogicznego. Jakość powietrza w Warszawie systematycznie się poprawia, ale nie spoczywamy na laurach. Wiemy, że edukacja miała duży wpływ na skalę wymiany kopciuchów w stolicy, dlatego każda akcja uświadamiająca w kwestii smogu ma znaczenie – podkreśla Magdalena Młochowska, Dyrektor Koordynator ds. zielonej Warszawy.

Dwumetrowy model ludzkich płuc „oddycha” pochłaniając zanieczyszczenia, które osiadają na białej materii pokrywającej instalację. Powietrze zasysane jest poprzez białą flizelinę pokrywającą makietę przez dwa wentylatory symulujące proces oddychania. Zanieczyszczenia powietrza filtrowane przez “płuca” osiadają na białej materii, która – zależnie od poziomu zanieczyszczenia powietrza – przybiera grafitowy, a nawet czarny kolor. Instalacja ustawiana jest na cztery tygodnie w różnych lokalizacjach, ale głównie w miejscach, w których nie ma pomiarów jakości powietrza, a mieszkańcy często nie mają świadomości, jakim powietrzem oddychają.

W tej edycji kampanii do współpracy zaprosiliśmy środowisko naukowe i lekarskie. Jednym z naszych celów jest edukacja, dlatego chcielibyśmy wesprzeć głos nauki w dyskusji o smogu. To szczególnie ważne w czasach szerzącej się dezinformacji. W roli Ambasadorów i Ambasadorek kampanię wspierają między innymi: dr n. med. Katarzyna Musioł – specjalistka chorób dziecięcych, onkolog i hematolog dziecięcy, dr n. med. Piotr Dąbrowiecki – specjalista chorób wewnętrznych, alergolog, dr hab. n. med. Michał Krzyżanowski – epidemiolog środowiskowy, prof. dr hab. Bolesław Samoliński, specjalista zdrowia publicznego, alergolog, otorynolaryngolog. Na liście ambasadorów znalazły się również organizacje: Polskie Towarzystwo Alergologiczne i Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP oraz Europejskie Centrum Czystego Powietrza.

Akcja w regionie dolnośląskim prowadzona jest w ramach kampanii informacyjno-edukacyjne „CZYSTE ZASADY” realizowanej przez Instytut Rozwoju Terytorialnego w imieniu Samorządu Województwa Dolnośląskiego. 

Partnerami kampanii są: Allegro Foundation, Clean Air Fund oraz Fundacja Better Future. Kampanię wspiera również Edukacyjna Sieć Antysmogowa NASK. Na terenie województwa mazowieckiego kampania prowadzona jest w ramach projektu “Czyste Powietrze dla Metropolii Warszawskiej” sfinansowanego ze środków Zarządu Województwa Mazowieckiego.

Lista miejscowości uczestniczących w kampanii (mapa w załączniku)

30.10 – 27.11 Michałowice, woj. mazowieckie
30.10 – 27.11
Wieliszew, woj. mazowieckie
30.10 – 27.11
Izabelin, woj. mazowieckie
30.10 – 27.11
Radlin, woj śląskie
30.10 – 27.11
Warszawa, woj. mazowieckie
30.10 – 27.11
Tarczyn, woj. mazowieckie
7.11 – 21.11 Jelenia Góra, woj. dolnośląskie
21.11 –  5.12 Twardogóra, woj. dolnośląskie

28.11 – 29.12 Prażmów, woj. mazowieckie
28.11 – 29.12
Dąbrówka, woj. mazowieckie
28.11 – 29.12
Józefów, woj. mazowieckie
28.11 – 29.12
Łazy, woj śląskie
28.11 – 29.12
Żagań, woj. lubuskie
28.11 – 29.12
Warszawa, woj. mazowieckie
5.12 – 19.12 Brzeg Dolny, woj. dolnośląskie

30.12 – 28.01 Oborniki Śląskie, woj. dolnośląskie
30.12 – 28.01
Zduńska Wola, woj. łódzkie
30.12 – 28.01
Warszawa, woj. mazowieckie
30.12 – 28.01
Miasteczko Śląskie, woj. śląskie
30.12 – 28.01
Mosina, woj. wielkopolskie
2.01 – 28.01
Chorzele, woj. mazowieckie

29.01 – 26.02 Frampol, woj. lubelskie
29.01 – 26.02
Sękowa, woj małopolskie
29.01 – 26.02
Białystok, woj. podlaskie
29.01 – 26.02
Krzepice, woj śląskie
29.01 – 26.02
Dąbrowa, woj. kujawsko-pomorskie
29.01 – 26.02
Warszawa, woj. mazowieckie

27.02 – 27.03 Lesko, woj. podkarpackie
27.02 – 27.03
Iwkowa, woj małopolskie
27.02 – 27.03
Bielsk Podlaski, woj. podlaskie
27.02 – 27.03
Warszawa, woj. mazowieckie
27.02 – 27.03
Gorzów Śląski, woj. opolskie
27.02 – 27.03
Kolbudy, woj. pomorskie

Metropolia Warszawska

W Metropolii Warszawskiej, obejmujące stolicę i ościenne gminy, dymi prawie 75 tysięcy starych kotłów na węgiel i drewno poniżej 5. klasy – podaje Polski Alarm Smogowy posiłkując się informacjami pozyskanymi z gmin.

W Metropolii Warszawskiej, obejmujące stolicę i ościenne gminy, dymi prawie 75 tysięcy starych kotłów na węgiel i drewno poniżej 5. klasy – podaje Polski Alarm Smogowy posiłkując się informacjami pozyskanymi z gmin.

Interaktywna grafika jest TUTAJ

W Metropolii Warszawskiej, obejmujące stolicę i ościenne gminy, dymi prawie 75 tysięcy starych kotłów na węgiel i drewno poniżej 5. klasy – podaje Polski Alarm Smogowy posiłkując się informacjami pozyskanymi z gmin.

Smogowi rekordziści 2024. Smog rośnie, w czołówce małe miasta

Polski Alarm Smogowy opublikował najnowszy ranking smogowych rekordzistów za rok 2024. Pierwsze miejsce we wszystkich trzech kategoriach zajęła Nowa Ruda. W tym dolnośląskim mieście stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu wzrosło z 400 do 700% normy. Powrót do smogowego powietrza potwierdza raport GIOŚ: w 2024 r. odnotowano wzrost średniego stężenia PM10 o 7%. Czy pozytywny trend poprawy jakości powietrza odwrócił się? – pyta Polski Alarm Smogowy

Ranking smogowych rekordzistów sporządzono na podstawie rocznych ocen jakości powietrza Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska za rok 2024 i ujęto go w trzy kategorie: średnioroczne stężenie benzo(a)pirenu, średnioroczne stężenie pyłu PM10 i liczba dni smogowych, czyli takich, w których przekraczano dobową normę pyłu PM10. Podsumowanie obejmuje wyłącznie miejscowości ze stacją pomiarową GIOŚ.

Po raz kolejny bezsprzecznym liderem rankingu została Nowa Ruda z woj. dolnośląskiego, która zajęła pierwsze miejsce we wszystkich trzech smogowych kategoriach. W tym mieście-rekordziście stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu rok do roku wzrosło z 4 do aż 7 ng/m³, plasując go ponownie na pierwszej pozycji w kraju. Na kolejnych miejscach rankingu, co też nie zaskakuje, ze stężeniem b(a)p przekraczającym normę aż 5-krotnie znalazły się Nowy Targ, Sucha Beskidzka i Myszków. Wciąż wysokie, 4-krotnie przekraczające normę stężenie benzo(a)pirenu odnotowano między innymi w uzdrowisku Rabka-Zdrój.

Nowa Ruda zajmuje pozycję lidera również pod kątem średniorocznego stężenia pyłu PM10. Odnotowano tam także najwyższą liczbę dni smogowych, czyli takich, w których średniodobowe stężenie pyłu PM10 przekraczało normę. Mieszkańcy Nowej Rudy oddychali smogiem aż przez 73 dni w roku! To bardzo wysoka wartość – w Nowym Targu, który znalazł się na na drugiej pozycji takich dni było 38, a w Pszczynie (miejsce trzecie) – 36.

Co ciekawe, w pierwszej trzydziestce zestawienia miejscowości z najwyższym rocznym stężeniem pyłu PM10, znajduje się aż dziesięć miejscowości z województwa łódzkiego (w tym Radomsko, na drugiej pozycji w kraju).

Według danych GIOŚ, średnioroczne stężenie pyłu PM10, obliczone ze wszystkich stacji w kraju, w 2024 roku zwiększyło się aż o 7% w porównaniu do roku 2023, co pokazuje, że droga do czystego powietrza nie będzie łatwa.

To bardzo niepokojące zjawisko – stwierdza Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego – prezentujemy nasz ranking już po raz dziesiąty i do tej pory obserwowaliśmy spadek stężeń. Czy obecny wzrost to tylko chwilowe wahnięcie, czy może początek nowego trendu prowadzącego nas na powrót do smogowej przeszłości? Pewne jest jedno: w 2025 roku proces likwidacji “kopciuchów” w Polsce gwałtownie zahamował, a program Czyste Powietrze przechodzi poważny kryzys. Dwa lata temu wsparcie programu ze strony władz krajowych było jednoznaczne, co znalazło swój wyraz w rekordowej liczbie wniosków o dotację w 2024 roku. Wydaje się, że obecnie tego wsparcia brakuje. W obliczu nowych, ostrzejszych norm jakości powietrza, które zaczną obowiązywać już za cztery lata, konieczne jest podjęcie przez rząd wzmożonych działań w tym kierunku. Jak na razie tej determinacji nie widać.

Przykładem determinacji i konsekwentnego dążenia do poprawy jakości powietrza pozostaje za to Kraków, niegdysiejsza smogowa stolica Polski. W 2024 roku po raz pierwszy w historii pomiarów żadna stacja pomiarowa w stolicy Małopolski nie odnotowała przekroczenia dopuszczalnego poziomu benzo(a)pirenu. Spadek stężenia jest ponad 7-krotny w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Dla porównania, stężenie b(a)p wyższe niż w Krakowie zmierzono m.in. w uzdrowiskach: Busku-Zdroju, Kudowie-Zdroju, Szczawnie-Zdroju oraz Rabce-Zdroju!

Cieszymy się z takiej poprawy jakości powietrza w naszym mieście – komentuje wyniki rankingu Anna Dworakowska z Krakowskiego Alarmu Smogowego – okazuje się, że konsekwentne działania antysmogowe, wymiana kotłów i przestrzeganie uchwały antysmogowej odnoszą pozytywne skutki. Zwracam jednak uwagę na bardzo wysoką pozycję Krakowa, jeśli chodzi o zanieczyszczenia z transportu. Niechlubne drugie miejsce w Polsce pod względem stężenia dwutlenku azotu pokazuje, że Strefa Czystego Transportu jest konieczna dla dalszej poprawy jakości powietrza, którym oddychamy w Krakowie.

Ile zapłacimy za ogrzewanie domu? Nowy raport Polskiego Alarmu Smogowego

Polski Alarm Smogowy sprawdził roczne koszty ogrzewania domów w Polsce, posługując się najnowszymi cenami paliw i nośników energii z września 2025 roku. Analiza dla typowego domu jednorodzinnego pokazała, że najmniej opłacalne jest wciąż ogrzewanie olejowe i gazowe, a także „kopciuch” na drewno kawałkowe. Ogrzewanie domu pelletem kosztować nas będzie więcej niż węglem i wszystkimi typami pomp ciepła. Najtaniej ogrzejemy dom za pomocą gruntowej pompy ciepła z ogrzewaniem podłogowym – to koszt prawie dwukrotnie niższy niż ogrzewanie gazowe.

Na podstawie przeprowadzonego we wrześniu 2025 roku monitoringu cen paliw i nośników energii, Polski Alarm Smogowy po raz kolejny przeanalizował roczne koszty ogrzewania domów dla różnych rodzajów źródeł ciepła.

Koszty ogrzewania domu i ciepłej wody użytkowej policzono – między innymi – dla budynku o powierzchni 150 m², w średnim stanie ocieplenia (zużycie ciepła na średnim poziomie 120 kWh/rok/m²), zamieszkałego przez czteroosobową rodzinę. Najdroższe jest wciąż ogrzewanie olejowe (10448 zł rocznie). Nieco tańszą opcją są kotły gazowe (8810 zł). Trzecim najdroższym sposobem ogrzania domu i ciepłej wody jest pozaklasowy “kopciuch” na drewno (8631 zł). Tańszym rozwiązaniem są kotły ekoprojektowe: 6605 zł rocznie przy kotle na kawałki drewna i 5580 rocznie przy kotle węglowym. Drogie okazuje się jednak ogrzewanie za pomocą kotła na pellet, którego cena poszła w górę – korzystanie z tego źródła ciepła kosztuje nas 8022 zł rocznie. Najtaniej ogrzejemy się pompą ciepła z ogrzewaniem podłogowym (5269 i 4532 zł rocznie w zależności od rodzaju pompy).

Podobne porównanie dla swojego domu może przeprowadzić każdy, sprawdzając opłacalność poszczególnych źródeł ogrzewania. Wystarczy podać metraż budynku, liczbę zamieszkujących go osób i poziom ocieplenia w kalkulatorze kosztów ogrzewania, który jest aktualizowany co kwartał.

Analiza pokazuje, że w ostatnim roku koszty ogrzewania domów uległy znaczącym zmianom. Porównanie rok do roku (październik 2024 – wrzesień 2025) wskazuje, że ogrzewanie gazem staniało o 7%, a węglem o 10%. Spośród popularnych nośników ciepła podrożał pellet – ogrzewanie domu za jego pomocą jest obecnie o prawie 8% droższe niż rok temu. Także eksploatacja kotła na kawałki drewna jest mniej opłacalna – w tym przypadku zapłacimy 7% więcej. Koszt użytkowania pomp ciepła pozostał na niezmienionym poziomie.

Ciekawie przedstawia się porównanie kosztów ogrzewania w domu bez ocieplenia (tzw. wampira energetycznego – zużycie ciepła na poziomie 200 kWh/rok/m²) z domem o dosyć często spotykanym, średnim ociepleniu (10 cm ściany, 15 cm poddasze – zużycie ciepła na poziomie 120 kWh/rok/m²). Im droższy typ ogrzewania, tym więcej oszczędności możemy się spodziewać. W przypadku ogrzewania gazowego jest to spadek kosztów aż o 4608 zł, jeśli natomiast używamy kotła pelletowego zaoszczędzimy 4691 zł rocznie.

Porównując dom bez ocieplenia (zużycie ciepła na poziomie 200 kWh/rok/m²) do obowiązującego obecnie standardu WT2021 (ocieplenie ścian 17 cm, poddasza 25 cm, okna zespolone trzyszybowe, zużycie ciepła na poziomie 55 kWh/rok/m²) oszczędności wyniosą aż 8353 zł rocznie dla ogrzewania gazowego i 8502 zł przy kotle na pellet!

Oszczędności wynikające z ocieplenia starego domu do obowiązującego obecnie standardu są imponujące – stwierdza Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego – a przecież podajemy oszczędności tylko dla jednego roku! Mam nadzieję, że nasz kalkulator będzie dobrym punktem wyjścia dla osób rozważających ocieplenie domu, wymianę kotła i sięgnięcie po dotacje na ten cel. Warto oczywiście przeprowadzić profesjonalny audyt energetyczny, by przekonać się jak to będzie wyglądać w przypadku naszego własnego domu, ale jestem przekonany, że ocieplenie domu to dobra inwestycja w przyszłość.

Monitoring cen paliw stałych wykonany został w dniach 22-25 września 2025 r. Kontroli poddano po dwa składy opału z każdego województwa – w całej Polsce 32. Wybrano składy zlokalizowane w różnych miejscowościach.

Kalkulator kosztów ogrzewania PAS powstał w oparciu o bardziej rozbudowane narzędzie, które przygotowało Porozumienie Branżowe Na Rzecz Efektywności Energetycznej (POBE). Dane, na których opiera się kalkulator, są uaktualniane co trzy miesiące.

Link do kalkulatora TUTAJ: https://polskialarmsmogowy.pl/kalkulator-kosztow-ogrzewania/

Polska w zdrowej atmosferze – konferencja w Krakowie

Już od 10 lat Małopolska działa na rzecz czystszego powietrza. Dzięki projektowi LIFE „Małopolska w zdrowej atmosferze” udało się osiągnąć ogromny postęp – a teraz przyszedł czas na podsumowanie wspólnych wysiłków.

Małopolska to region, w którym rozpoczęła się walka o czyste powietrze. To właśnie tutaj, w Krakowie, przyjęto pierwszą w Polsce uchwałę antysmogową, która doprowadziła do realnej poprawy jakości powietrza w mieście. Województwo Małopolskie, jako pierwsze, wprowadziło regionalną uchwałę antysmogową, eliminującą najbardziej zanieczyszczające źródła ciepła, inspirując tym samym kolejne regiony w kraju do podjęcia działań.

Dziś, po latach doświadczeń i wspólnych wysiłków, nadszedł czas na ich podsumowanie oraz rozmowę o przyszłości. Dlatego Polski Alarm Smogowy razem z Urzędem Marszałkowskim Województwa Małopolskiego organizują konferencję „Polska w zdrowej atmosferze”, która odbędzie się 13–14 listopada 2025 r. w Małopolskim Centrum Nauki COGITEON w Krakowie.

Podczas wydarzenia zaprezentowane zostaną doświadczenia Małopolski oraz innych regionów, które dzięki odważnym decyzjom skutecznie rozpoczęły walkę z zanieczyszczeniem powietrza. Konferencja będzie też okazją do wspólnej refleksji nad wyzwaniami, jakie stoją przed nami – szczególnie w kontekście nowej unijnej dyrektywy AAQD, zaostrzającej normy jakości powietrza.

REJESTRACJA i program wydarzenia znajduje się tutaj: https://powietrze.malopolska.pl/polska-w-zdrowej-atmosferze/ 

Nie chcemy smogu w miastach – Polacy dają wytyczne rządzącym

Zaskakujące wyniki największego badania świadomości smogowej w Polsce: większość mieszkańców dużych miast dostrzega zgubny wpływ starych samochodów na jakość powietrza i popiera tworzenie Stref Czystego Transportu. Jednocześnie aż 86% popiera rozwój transportu publicznego, a 68% uważa, że powinniśmy ograniczyć napływ starych pojazdów do Polski. To ważne sygnały dla rządzących, zarówno na poziomie lokalnym jak i centralnym – stwierdza Polski Alarm Smogowy.

Fundacja More in Common we współpracy z Polskim Alarmem Smogowym i agencją Profeina przeprowadziła największe jak dotąd badanie opinii i postaw dotyczących zanieczyszczonego powietrza. Oparty na badaniu raport “Pełną piersią? Polki i Polacy o smogu i jakości powietrza” pokazuje, jak po ponad dekadzie walki o zdrowe powietrze postrzegamy działania antysmogowe.

Rozwój transportu zbiorowego, budowanie dróg rowerowych, wytyczanie buspasów, a nawet strefy czystego transportu mają poparcie większości Polek i Polaków. Spaliny samochodowe są dziś postrzegane jako istotny problem, Według respondentów główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza w miastach są stare samochody (46%) i samochody z silnikiem Diesla (39%). Z kolei co trzecia osoba uznaje, że najgorsze dla naszego zdrowia są po prostu duże pojazdy.

Różnimy się postrzeganiem miejskiego smogu zależnie od miejsca zamieszkania. Dla mieszkańców dużych miast to spaliny samochodowe są główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza (57% wskazań). Dla ogółu Polek i Polaków plasują się one na drugim miejscu (39% wskazań), za ogrzewaniem budynków.

48% zapytanych, czym jest strefa czystego transportu (SCT) odpowiada, zgodnie ze stanem faktycznym, że to strefa, do której nie mogą wjeżdżać najbardziej zanieczyszczające pojazdy w oparciu o normy emisji spalin. Jedna czwarta respondentów wskazała, że to strefa, do której wjazd mają tylko pojazdy elektryczne (co nie jest prawdą). Co istotne, w dużych miastach, gdzie takie strefy miałyby powstawać, odsetek prawidłowych odpowiedzi wynosi 59%, a w samej Warszawie, gdzie strefa czystego transportu już działa, to 65%. – Dane te wskazują, że wciąż potrzebne są kampanie informujące o tym, czym są strefy czystego transportu, jaki jest ich cel i na jakich zasadach funkcjonują – komentuje Anna Dworakowska z Polskiego Alarmu Smogowego.

Co istotne, strefy czystego transportu mają wyraźnie wyższe poparcie wśród mieszkańców miast, gdzie miałyby być one faktycznie tworzone. Ogółem 56% respondentów popiera powstawanie SCT w dużych miastach, zaś wśród mieszkańców miast powyżej pół miliona mieszkańców poparcie dla SCT wynosi 64% (w Warszawie 63%, a w Krakowie 62%).

– Smog jest postrzegany przez Polaków jako lokalny problem, na który trzeba odpowiedzieć adekwatnie do lokalnych uwarunkowań. Dlatego tak ważne jest, by władze samorządowe prowadziły otwarty dialog ze swoją społecznością i jasno komunikowali zarówno dotychczasowe sukcesy w walce ze smogiem, ale i długofalowe cele, do jakich miasto dąży. Mieszkańcy miejscowości, które uporały się już z problemem tzw. „kopciuchów”, będą bardziej skłonni uznać za priorytet rozwój czystego transportu – mówi Zuzanna Szybisty z agencji strategicznej Profeina.

Najwięcej sympatii respondentów mieszkających w miastach zyskały działania władz budujące alternatywę dla poruszania się samochodem jako element walki ze smogiem komunikacyjnym. Rozwój transportu publicznego popiera aż 86% badanych (bez specjalnych różnic między grupami społecznymi), a inwestycje w ścieżki rowerowe i systemy rowerów miejskich – 82%. Również kontrowersyjne niegdyś buspasy i preferencje dla transportu zbiorowego cieszą się poparciem aż 3/4 osób.

Co drugi badany twierdzi z kolei, że dobrze działająca komunikacja publiczna skłoniłaby go do rezygnacji z poruszania się samochodem w mieście. – Widzimy wyraźnie, że mimo świadomości szkodliwego wpływ spalin na nasze zdrowie, mamy też do czynienia z pewnym przywiązaniem Polek i Polaków do samochodów. Po części jest ono kulturowe, ale wynika też braku alternatyw i wymuszonej autozależności. To ważna wskazówka dla samorządów: ograniczając ruch samochodowy w centrach miast czy wprowadzając strefy czystego transportu, powinny równocześnie inwestować w rozwój transportu publicznego. Dzięki temu mieszkańcy będą mieli poczucie, że nie tracą swobody przemieszczania się, a proponowane zmiany rzeczywiście służą poprawie jakości życia – mówi Anna Dworakowska z Polskiego Alarmu Smogowego.

Co ciekawe, stosunkowo mało polaryzująca okazuje się także kwestia ograniczenia napływu do Polski najbardziej emisyjnych samochodów – aż 68% mieszkanek i mieszkańców miast popiera takie rozwiązanie jako element walki ze smogiem w Polsce.To ważna informacja, dlatego szkoda, że rząd niedawno wycofał się z wprowadzenia takiego rozwiązania – zauważa Anna Dworakowska.

[LINK do publicznej wersji badania]

Nota metodologiczna: Badanie “Pełną piersią? Polki i Polacy o smogu i jakości powietrza” zrealizowane przez Fundację More in Common Polska we współpracy z Polskim Alarmem Smogowym i agencją Profeina składało się z dwóch etapów: jakościowego i ilościowego. W ramach badań jakościowych przeprowadzono dziesięć wywiadów fokusowych w marcu i maju 2025 r., obejmujących mieszkańców z siedmiu segmentów społecznych, zarówno z dużych miast, jak i mniejszych miejscowości dotkniętych problemem smogu. Badanie ilościowe przeprowadzono we współpracy z agencją badawczą Opinia 24 w kwietniu 2025 r. metodami CATI i CAWI, na próbie ogólnopolskiej (N=1200) oraz czterech próbach miejskich, co dało łączną wielkość próby N=2400.

Koniec kopciuchów coraz bliżej – tylko 100 dni na wymianę

Tylko sto dni zostało posiadaczom pozaklasowych kotłów na węgiel i drewno na ich wymianę. Zgodnie z uchwałą antysmogową, od 1 stycznia 2026 roku korzystanie z takich urządzeń w województwie śląskim stanie się nielegalne. To ostatni moment, by zmienić źródło ciepła i uniknąć mandatu lub grzywny.

– Mieszkańcy województwa śląskiego długo czekali na ten moment. W poprzednich latach przepisy uchwały antysmogowej nakazywały eliminację najstarszych, najbardziej emisyjnych kotłów. Teraz, od 1 stycznia 2026 r. zakaz użytkowania obejmie już wszystkie kopciuchy, niezależnie od ich wieku. To właśnie te kotły na węgiel i drewno są głównym źródłem zimowego smogu. Ich wyeliminowanie to kluczowy warunek trwałej poprawy zdrowia mieszkańców i jakości życia w naszym regionie – mówi Zdzisław Kuczma z Rybnickiego Alarmu Smogowego.

Uchwała antysmogowa została przyjęta w kwietniu 2017 r. Poparły ją jednogłośnie wszystkie siły polityczne obecne w Sejmiku Województwa Śląskiego. Ta szeroka zgoda była wyrazem zrozumienia, że jakość powietrza nie jest kwestią polityczną, ale fundamentem zdrowia publicznego. To był wielki sukces całego regionu – samorządów, ekspertów, organizacji społecznych i mieszkańców. Dziś, dziewięć lat później, widać wymierne efekty tej decyzji. Z danych zawartych w raporcie Europejskiego Centrum Czystego Powietrza wynika, że poprawa jakości powietrza w latach 2018–2022 pozwoliła w województwie śląskim uniknąć ponad 12,5 tys. przedwczesnych zgonów oraz ponad 9 tys. nagłych hospitalizacji z przyczyn sercowo-płucnych. 

W debacie o antysmogowych regulacjach wciąż pojawiają się głosy sugerujące, że stary kocioł węglowy to najbardziej popularny sposób ogrzewania domów. Nie potwierdzają tego  dane Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). – W województwie śląskim 14,37% budynków jednorodzinnych jest ogrzewanych wyłącznie przez kotły pozaklasowe. To wciąż dużo, ale wyraźnie widać, że większość mieszkańców już postawiła na czystsze źródła ciepła. Dlaczego? Bo to po prostu lepsze – dla zdrowia i domowego komfortu – mówi Emil Nagalewski, koordynator Polskiego Alarmu Smogowego w woj. śląskim.

Największe problemy z wymianą starych kotłów dotykają mieszkańców małych gmin. W niektórych z nich nawet co trzecie źródło ciepła to nadal kopciuch. To oznacza, że lokalne władze zaprzepaściły ostatnie lata i nie wykorzystały szansy jaką dawał Program dotacyjny Czyste Powietrze. Małe gminy nie są jednak bez szans w tej walce. Udowadniają to Goczałkowice-Zdrój, gdzie – według CEEB – kopciuchy są głównym źródłem ciepła jedynie w 47 domach, co stanowi mniej niż 3% budynków jednorodzinnych. To nie przypadek, lecz efekt wieloletnich, konsekwentnych działań antysmogowych – potwierdzony pierwszym miejscem w Polsce w rankingu programu „Czyste Powietrze” za 2022 rok.

Czas kopciuchów w województwie śląskim dobiega końca. Już za sto dni ich użytkowanie będzie wykroczeniem. – Uchwała antysmogowa nie pozostawia wątpliwości: każdy, kto wciąż ogrzewa dom starym, pozaklasowym kotłem, musi go wymienić. To ostatni moment na działanie, by uniknąć stresu, kontroli i mandatu. Samorządy i programy wsparcia oferują realną pomoc. Na stronie czystepowietrze.gov.pl można sprawdzić, z jakiego dofinansowania można skorzystać i jak bezpiecznie przejść przez ten obowiązkowy proces zmiany źródła ciepła – podsumowuje Aleksandra Antes–Szewczyk z Pszczyńskiego Alarmu Smogowego.

Polska w połowie drogi między smogiem a czystym powietrzem?

Niemal wszyscy Polacy podzielają pogląd, że oddychanie zanieczyszczonym powietrzem jest szkodliwe dla zdrowia. Równocześnie ponad połowa obywateli uważa, że państwo robi za mało, by poradzić sobie z problemem smogu. Fundacja More in Common Polska we współpracy z Polskim Alarmem Smogowym i agencją Profeina przeprowadziła wiosną największe jak dotąd badanie opinii i postaw Polek i Polaków wobec zagadnień związanych z zanieczyszczonym powietrzem. Oparty na badaniu ilościowym i jakościowym raport “Pełną piersią? Polki i Polacy o smogu i jakości powietrza” pokazuje, jak po przeszło dekadzie walki o zdrowe powietrze postrzegamy działania antysmogowe.

Znacząca część Polaków (87%) wie o szkodliwości zanieczyszczeń powietrza. Aż 67% badanych lub ich bliskich doświadczyło dolegliwości zdrowotnych spowodowanych złym powietrzem! Doceniamy pierwsze efekty działań na rzecz poprawy jakości powietrza. Połowa badanych oczekuje jednak większego zaangażowania władz w działania antysmogowe, w szczególności poprzez wsparcie wymiany “kopciuchów”, termomodernizacji domów oraz inwestycje w transport publiczny.

[Pełna wersja raportu dostępna jest tutaj]

Jak problem smogu widzą Polacy? Zła jakość powietrza jest wyraźnie bardziej istotna dla mieszkańców dużych miast (40%) niż dla ogółu społeczeństwa (17%). Dla mieszkańców Krakowa, Katowic i Wrocławia urasta wręcz do rangi największego lokalnego problemu.

– Po niemal 10 latach walki o czyste powietrze, smog osadził się w naszej świadomości jako jeden z problemów, które powinny być rozwiązane przez rządzących. Wyniki badań pokazują, że wciąż sporo osób kojarzy zanieczyszczenie powietrza jako problem miejski, podczas gdy smogowi rekordziści to przede wszystkim miejscowości mniejsze – często miasteczka i wsie – ze względu na to, że to w tego typu miejscowościach znajduje się najwięcej tzw. “kopciuchów”, czyli starych kotłów na węgiel i drewno, które emitują dużo zanieczyszczeń. Warto aby rządzący bardziej aktywnie podeszli do budowania tej świadomości w społeczeństwie. Rolą państwa są działania długoterminowe. Zła jakość powietrza nie jest problemem, z którym jednostka sobie sama poradzi. To wyzwanie systemowe, które ma wpływ na szereg innych polityk publicznych, w szczególności na ochronę zdrowia. Mniej smogu, mniej zachorowań, mniej kolejek do lekarza – to wszystko się ze sobą łączy – mówi Anna Dworakowska z Polskiego Alarmu Smogowego.

Jak dzisiaj wygląda jakość powietrza w Polsce? Według danych KOBiZE, w skali kraju za 85% emisji pyłów PM2.5 odpowiadają “domowe” źródła ogrzewania spalające węgiel i drewno – to główne źródło zanieczyszczeń. W dużych miastach ogromnym wyzwaniem są również trujące tlenki azotu (NOx) pochodzące ze spalin samochodowych. GIOŚ w corocznych raportach wykazuje stopniową poprawę powietrza w kilkuletniej perspektywie. W Polsce pomiędzy 2015 a 2024 r. średnioroczne stężenie pyłów PM2.5 spadło o 35%. Niestety w ostatnim roku zauważono wzrost stężenia pyłów na niektórych stacjach w Polsce.Uchwały antysmogowe obowiązują obecnie w 14 z 16 województw (oprócz podlaskiego i warmińsko-mazurskiego), a na objętym nimi terenie zamieszkuje 93,4% mieszkańców Polski. Od lipca 2024 działa w Warszawie pierwsza w Polsce strefa czystego transportu.  Przez 7 lat trwania programu Czyste Powietrze wymieniono 1 mln kopciuchów. Dzięki temu, w najbardziej zanieczyszczonych miastach udało się znacząco ograniczyć zanieczyszczenie powietrza: np. Rybnik zszedł ze 134 dni smogowych w 2014 r. do 23 dni w 2024, a Kraków ze średnio 137 dni w 2014 r. do średnio 32 dni w 2024 r. Nadal jednak na ogromnym obszarze Polski, szczególnie w sezonie zimowym, przekraczane są dopuszczalne normy jakości powietrza. Ponad 2 mln domów wciąż ogrzewanych jest “kopciuchami” i tyle samo jest nieocieplonych. W efekcie z powodu oddychania zanieczyszczonym powietrzem w Polsce każdego roku umiera przedwcześnie ponad 40 tys. osób.

Łączy nas niezgoda na smog

Smog przestał być w Polsce problemem, który wyprowadziłby tłumy protestujących na ulice, ale jego częste występowanie wciąż wywołuje negatywne emocje. Osoby, które wskazały, że jakość powietrza w ich okolicy jest zła lub bardzo zła (23% ogółu) najczęściej obawiają się o zdrowie swoje i bliskich, czują bezsilność i złość na władze samorządowe lub krajowe.


Źródło: Badanie “Pełną piersią? Polki i Polacy o smogu i jakości powietrza?”

 Choć temat smogu przestał być priorytetem dla rządu, nie zniknął z codziennego doświadczenia wielu Polek i Polaków. Świadomość, że oddychanie zanieczyszczonym powietrzem szkodzi zdrowiu, jest dziś powszechna – niezależnie od wieku, płci czy miejsca zamieszkania. Badani zwracali uwagę, że zła jakość powietrza wpływa negatywnie także na inne sfery życia, takie jak produktywność w pracy czy sposób spędzania wolnego czasu – mówi dr Zofia Włodarczykbadaczka More in Common Polska i współautorka raportu „Pełną piersią? Polki i Polacy o smogu i jakości powietrza”.

Badanie pokazuje, że wśród zagadnień czysto powietrznych znacznie mniej jest kwestii różniących respondentów niż tych, co do których Polki i Polacy są zgodni. Większość badanych zgadza się ze stwierdzeniem, że domowe piece na węgiel mają negatywny wpływ na jakość powietrza w Polsce – to przekonanie podziela 57% respondentów. Chociaż odsetek osób tak uważających się waha w różnych segmentach, to w każdej z grup jest to najczęściej podawana odpowiedź.

Praktycznie wszyscy zgadzamy się co do szkodliwości zanieczyszczeń powietrza dla zdrowia. Wśród ogółu badanych pogląd ten podziela aż 87% respondentów, a tylko 6% jest przeciwnego zdania. Co istotne, proporcja ta wygląda bardzo podobnie we wszystkich segmentach czy grupach wiekowych.

Źródło: Badanie “Pełną piersią? Polki i Polacy o smogu i jakości powietrza?”

Obawę o zdrowie swoje i bliskich w związku z byciem narażonym na oddychanie trującym powietrzem podziela aż ⅔ ogółu badanych. Większość z nas lub naszych bliskich doświadczyła negatywnych skutków zdrowotnych przez narażenie na wdychanie zanieczyszczonego powietrza.

Czyste powietrze to spełnienie naszych ambicji

Inne zagadnienia, gdzie występuje bardzo wysoka zgodność to wysoki poziom zadowolenia z życia w swojej miejscowości (68% wskazań, a w dużych miastach nawet 76%), co pokazuje, że zależy nam na naszych małych ojczyznach.

Źródło: Badanie “Pełną piersią? Polki i Polacy o smogu i jakości powietrza?”

Wysokie i nieróżnicujące ze względu na segmenty czy miejsce zamieszkania jest poparcie dla rozbudowy infrastruktury rowerowej i transportu zbiorowego (poparcie rzędu 70-90%).

Raport przygląda się stosunkowi Polek i Polaków do wprowadzanych działań antysmogowych – zarówno dotyczących niskiej emisji z ogrzewania budynków, jak i spalin z transportu.

Co do zasady, w polskim społeczeństwie, bez względu na wyznawane poglądy i wartości, największym poparciem cieszą się polityki polegające na dotacjach do wymiany źródeł ciepła i termomodernizacji budynków oraz inwestycje w transport publiczny czy infrastrukturę rowerową. Co istotne, także bardziej polaryzujące w debacie publicznej rozwiązanie, jak wprowadzenie stref czystego transportu w dużych miastach ma wśród ogółu Polaków więcej zwolenników niż przeciwników.

Dość zróżnicowanie oceniamy zmianę jakości powietrza w Polsce na przestrzeni lat. Na poprawę wskazało 37%, nieco więcej uważa, że nic się nie zmieniło (41%). Tylko 16% badanych ocenia, że jakość powietrza się pogorszyła.

Więcej krytyków niż entuzjastów ma ogólna ocena działań zarówno rządu, jak i samorządów. Zdaniem połowy badanych władze robią za mało, aby poprawić jakość powietrza w Polsce, tylko co trzecia osoba sądzi, że starania rządu i samorządów w tej sprawie są wystarczające. Oczekiwanie większego zaangażowania władz jest czymś co nas łączy ponad podziałami, co wskazuje, że czyste powietrze staje się dla szerokiego grona Polek i Polaków standardem cywilizacyjnym, którego urzeczywistnienie chcieliby zobaczyć w ciągu najbliższych lat.

– Programy dotacyjne, lokalne kampanie informacyjne, działania aktywistów i organizacji pozarządowych – dzięki temu temat smogu przebił się do ogółu Polaków. Podobnie jak kiedyś bardzo zależało nam, by w końcu mieć kanalizację i porządne drogi, tak teraz uważamy, że najwyższy czas mieć czyste powietrze. Chcemy dobrych rozwiązań, ale też chcemy widzieć, jak przynoszą konkretne rezultaty. Nic więc dziwnego, że sprawnie działający transport publiczny jest najlepszą zachętą do rezygnacji z samochodu. Podobnie, najlepszą zachętą do wymiany pieca jest sprawnie działający system dopłat. Cel jest jasny – chcemy, żeby w naszym okolicach mieszkało się dobrze – podkreśla Zuzanna Szybisty z agencji komunikacji strategicznej Profeina.

Zaproszenie do udziału w kampanii „Zobacz, czym oddychasz”

Szanowni Państwo, z ogromną przyjemnością zapraszamy Państwa gminę do wzięcia udziału w 7. edycji ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej „Zobacz, czym oddychasz”.

Link do formularza 

Kampania organizowana jest w celu podniesienia świadomości społecznej w zakresie jakości powietrza i problematyki smogu. Kampania odbywa się od 01.11.2025 r. do 23.03.2026 r.

Instalacja, którą posługuje się Polski Alarm Smogowy to dwumetrowy model ludzkich płuc pokryty białą półprzepuszczalną tkaniną. Wentylatory umieszczone z tyłu instalacji przepuszczają przez nie powietrze, co sprawia, że płuca „oddychają” i przefiltrowują przepływające przez nie powietrze. Na białej materii zaczynają osadzać się zanieczyszczenia powietrza. Te same zanieczyszczenia trafiają do naszych płuc. Instalacja jest udostępniana Państwu na okres 1 miesiąca. 

Dlaczego warto wziąć udział?
1. Budowanie świadomości ekologicznej wśród mieszkańców.
2. Promocja gminy jako aktywnie dbającej o zdrowie swoich mieszkańców i czyste powietrze.
3. Wsparcie w komunikacji lokalnych działań proekologicznych i edukacyjnych.

Zapraszamy Państwa do współtworzenia tej ważnej inicjatywy i dołączenia do sieci gmin, dla których zdrowie i komfort życia mieszkańców są priorytetem.

Termin zgłoszeń upływa 20.08.2025.
Poniżej przesyłamy informację o kampanii oraz formularz aplikacyjny.

O kampanii
Zanieczyszczenia powietrza są bardzo często niewidoczne i tym samym lekceważone. Kampania „Zobacz czym oddychasz!” ma na celu pokazanie tego co niewidzialne i – poprzez zmianę świadomości społecznej – doprowadzenie do zmiany: likwidacji starych nieefektywnych kotłów na paliwa stałe, tzw. „kopciuchów” i termomodernizacji budynków. 

Instalacja, którą posługuje się Polski Alarm Smogowy to dwumetrowy model ludzkich płuc, pokryty białą tkaniną filtracyjną, przez którą powietrze „zasysane” jest za pomocą wentylatorów. Imituje to proces oddychania – przefiltrowane zanieczyszczenia zaczynają osadzać się na białej materii, która już po kilku dniach staje się ciemnoszara, a nawet czarna.

Kampania PAS ma na celu podniesienie świadomości na temat zanieczyszczenia powietrza zarówno w mniejszych miejscowościach, jak i dużych miastach. Akcja z mobilną instalacją płuc ma zwrócić uwagę na problem i przekonać mieszkańców do działania – wymiany zanieczyszczającego powietrze „kopciucha” na nowoczesne ogrzewanie oraz docieplenie domu, przy wsparciu finansowym programu Czyste Powietrze. Terminy wprowadzające zakaz użytkowania pozaklasowych kotłów są określone w uchwałach antysmogowych, obowiązujących w niemal wszystkich polskich województwach. W większości gmin czas na wymianę starych kotłów i pieców już minął, jednak mimo to w polskich miejscowościach nadal działa około 1,9 miliona pozaklasowych pieców!

Pierwsza edycja kampanii rozpoczęła się w 2019 roku, a w ciągu sześciu odsłon kampanii, prowadzonej niezmiennie pod hasłem „Zobacz czym oddychasz! Zmień to”, znacznie rozszerzyła ona swój zasięg. . Obecnie Polski Alarm Smogowy dysponuje 5 instalacjami i współpracuje z wieloma partnerami.

Instalacje są obecne na wydarzeniach, konferencjach naukowych, festiwalach oraz były przedmiotem licytacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. W sumie mobilne płuca odwiedziły już 233 miejscowości w 12 województwach. 

Kampania  cieszy się dużym zainteresowaniem mediów i regularnie pojawia się w największych rozgłośniach radiowych i telewizyjnych. Ostatnia odsłona akcji dotarła do ponad 39 milionów odbiorców!

Więcej o Kampanii na stronie: https://zobaczczymoddychasz.pl/

Więcej o skutkach zdrowotnych w książce „Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie” https://polskialarmsmogowy.pl/wp-content/uploads/2024/02/Wplyw-zanieczyszczen-powietrza-na-zdrowie-KSIAZKA.pdf

ZASADY ZGŁASZANIA FORMULARZY
Nadzór nad prawidłowością i przebiegiem wyboru Gmin biorących udział w kampanii, tj. udzielaniem informacji na ten temat oraz rozpatrywaniem reklamacji sprawuje Stowarzyszenie Alarm Smogowy, nr KRS: 0000491120, NIP: 6762472166. REGON: 123005019. Uzupełniony formularz zgłoszeniowy wysyłany zostaje automatycznie do Stowarzyszenia Alarm Smogowy. Uzupełniony formularz zgłoszeniowy należy przesłać najpóźniej do 25 lipca 2025 roku. Formularze zgłoszeniowe niespełniające wymogów określonych w zapisach formularzu, nie będą uwzględniane.

ZASADY WYBORU PARTNERA KAMPANII I OCENY FORMULARZY ZGŁOSZENIOWYCH
Wyboru Gmin biorących udział w kampanii dokonuje Komisja, w skład której wchodzą 3 osoby powołane przez Polski Alarm Smogowy. Partnerem Kampanii zostają autorzy najwyżej ocenionych Planów Kampanii. Komisja wyłoni 25 Gmin z nadesłanych zgłoszeń. 

  1. Zgłoszenia będą oceniane według następujących trzech kryteriów:
    1. Plan Kampanii uwzględniający wszystkie DZIAŁANIA OBOWIĄZKOWE (maks. 12 pkt.);
    2. Pomysły na zaangażowanie lokalnej społeczności do aktywnego udziału w Kampanii (maks. 9 pkt.);
    3. Opis dodatkowych ciekawych wydarzeń w ramach Kampanii (maks. 9 pkt.).
  1. Każda osoba z Komisji, oceniając Plan Kampanii, dysponuje 10 punktami. Przewodniczący Komisji może przyznać  dodatkowo 5 punktów. Maksymalna liczba punktów do zdobycia wynosi 35. Łączna liczba punktów, będąca sumą punktacji poszczególnych kryteriów, stanowi ocenę zgłoszenia.
  2. Wybór Gmin biorących udział w kampanii nastąpi do 05.09.2025 r. w siedzibie Stowarzyszenia Alarm Smogowy.
  3. Gmina zostanie powiadomiona o wytypowaniu i warunkach przystąpienia do Kampanii za pośrednictwem wiadomości mailowej, wysłanej w ciągu 7 dni roboczych od momentu wyboru Gmin, o którym mowa w pkt.3.
  4. Warunkiem przystąpienia do Kampanii jest przesłanie w ciągu 7 dni roboczych od otrzymania wiadomości mailowej z wynikami Komisji – maila z uzupełnionym formularzem danych osobowych oraz przesłanym porozumieniem przystąpienia do Kampanii.
  5. Brak wysłania wiadomości, o której mowa w pkt. 9 lub przekroczenie dopuszczalnego czasu odpowiedzi lub wysłanie nieprawidłowych danych powoduje utratę prawa do uczestnictwa w Kampanii.

REKLAMACJE I ZGŁOSZENIA NARUSZEŃ
Wszelkie reklamacje dotyczące sposobu wyboru Gminy biorącej udział w kampanii powinny zostać zgłoszone na piśmie w czasie trwania naboru formularzy, jednak nie później niż w terminie 14 (słownie: czternastu) dni od dnia 23.08.2025. Reklamacja zgłoszona po wyznaczonym terminie nie wywołuje skutków prawnych. Pisemna reklamacja powinna zawierać imię, nazwisko, dokładny adres oraz dokładny opis i uzasadnienie reklamacji. Reklamacja powinna być przesłana mailowo na adres: biuro@polskialarmsmogowy.pl lub listem poleconym na adres Stowarzyszenia Alarm Smogowy. Reklamacje rozpatrywane będą w terminie 14 dni. Decyzja Stowarzyszenia Alarm Smogowy w sprawie odwołań będzie ostateczna.

Liczymy na Państwa zaangażowanie i mamy nadzieję na owocną współpracę!

Kryzys Programu Czyste Powietrze – dramatyczny spadek liczby wniosków – raport PAS

Polski Alarm Smogowy sprawdził ile wniosków do Programu Czyste Powietrze złożono w pierwszych trzech miesiącach po jego wznowieniu. Jest to aż siedmiokrotnie mniej niż w analogicznym okresie 2024 roku. To zapaść ważnego programu, który miał oczyścić powietrze i wesprzeć gospodarstwa domowe borykające się z wysokimi kosztami energii – komentuje Polski Alarm Smogowy. Jednocześnie PAS podkreśla, że mamy do czynienia z najpotężniejszym kryzysem w walce ze smogiem, jaki obserwujemy od wielu lat.

Polski Alarm Smogowy (PAS) zapytał NFOŚiGW o liczbę złożonych wniosków o dotację do Programu Czyste Powietrze. Z odpowiedzi wynika, że w okresie od 31 marca do 30 czerwca 2025 r. czyli przez trzy miesiące od ponownego uruchomienia Programu złożono zaledwie 11 160 wniosków. Dla przykładu w analogicznym okresie 2024 roku liczba ta wyniosła 78 326, a w analogicznym okresie 2023 roku – 54 109. 

To co się dzieje z Programem Czyste Powietrze trudno nazwać inaczej niż zapaścią – komentuje Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego – od swojego restartu Program w ciągu kwartału osiągnął taką samą liczbę wniosków, jaką przed zawieszeniem składano w ciągu dwóch tygodni!

Już teraz widać, że nie uda się poprawić rekordowego wyniku z roku 2024, kiedy złożono ponad 270 tysięcy wniosków. Po reformie popularność Programu znacząco spadła. Bez reform i zmiany zarządzania Programem Czyste Powietrze możemy zapomnieć o masowej termomodernizacji polskich domów i wymianie „kopciuchów”. Polski Alarm Smogowy będzie monitorować postępy programu w nadchodzących miesiącach – obecnie organizacja prowadzi wywiady w gminach, aby wspólnie z władzami samorządowymi wypracować niezbędne zmiany.

Sytuacja jest dramatyczna – stwierdza Andrzej Guła, lider Polskiego Alarmu Smogowego – Program jest w głębokim kryzysie, a sposób, w jaki jest zarządzany jest nie do obrony. Mamy problem nie tylko ze spadkiem zainteresowania Czystym Powietrzem, ale również z zaległymi płatnościami dla firm i obywateli, którzy płacą cenę za błędy w zarządzaniu PCZP. Podważono również zaufanie społeczne do tego niezmiernie ważnego programu. Obawiam się, że bez zasadniczej zmiany podejścia do problemów, z jakimi boryka się Czyste Powietrze, rok 2025 będziemy wspominać jako ten, w którym Program w zasadzie został zatrzymany

Polski Alarm Smogowy widzi wyjście z tego impasu. Należy jak najszybciej uprościć, odbiurokratyzować i przyspieszyć obsługę beneficjentów oraz przywrócić zaufanie ludzi i firm do Programu – Nie może być tak, że uczciwi beneficjenci oraz przedsiębiorcy płacą za opieszałość urzędników – komentuje Andrzej Guła – nierozważne działania NFOŚ wywołały nie tylko utratę zaufania do Programu, ale niesłusznie podważyły uczciwość setek tysięcy beneficjentów aplikujących o dotacje.

Jednym z rozwiązań, które proponuje PAS jest również wprowadzenie tzw. bonów na audyt energetyczny, z których mogłoby skorzystać każde gospodarstwo domowe, niezależnie od tego czy zdecyduje się na przystąpienie do Programu – To ważne – mówi Piotr Siergiej, rzecznik PAS – ponieważ z informacji płynących z gmin wiemy, że niektórzy beneficjenci wycofują się, gdyż wykonanie audytu nie gwarantuje automatycznego dostępu do Programu mimo poniesionych kosztów.    

Polski Alarm Smogowy ostrzegał przed zawieszeniem Programu przewidując obecną sytuację. Podkreślano, że można było przebudować i uszczelnić Czyste Powietrze stopniowo, nie zawieszając możliwości aplikowania. Niestety zarząd NFOŚiGW podjął błędną decyzję, która skutkuje bardzo małą liczbą składanych wniosków. Na pewno nie pomogła kampania Narodowego Funduszu przekonująca obywateli, że Program jest źródłem nadużyć i defraudacji, mimo że liczba wadliwych wniosków nie sięgała nawet jednego procenta. Zdaniem PAS ten fundamentalny program dotacyjny, który przyczynił się już do polepszenia jakości powietrza w Polsce, powinien być kontynuowany i wspierany finansowo przez polski rząd.

Jeden dom, dwie klasy energetyczne. Organizacje pozarządowe ostrzegają przed chaosem

Organizacje pozarządowe protestują przeciw nowym przepisom dotyczącym klas energetycznych budynków. Domagają się od Ministerstwa Rozwoju i Technologii natychmiastowej korekty i wskazują, że nowe regulacje spowodują ogromną dezinformację, wprowadzając mieszkańców oraz nabywców nieruchomości w błąd. Zmiany mogą przy tym szkodzić walce o czyste powietrze i są niezgodne z przepisami unijnymi.   

Wczoraj zakończyły się konsultacje społeczne projektu rozporządzenia Ministerstwa Rozwoju i Technologii w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku. Projekt zakłada wprowadzenie klas energetycznych budynków wzorem klas, które są powszechnie stosowane w oznaczaniu urządzeń gospodarstwa domowego. Problem w tym, że zamiast jasnej i zrozumiałej dla wszystkich informacji, możemy dostać całkowicie sprzeczne ze sobą oceny. Jak to możliwe? 

Założenie nowych przepisów jest takie: im bardziej efektywny energetycznie jest dom, tym lepszą klasę powinien on posiadać. Organizacje pozarządowe wskazują, że to bardzo dobry kierunek: właściciele domów, wynajmujący czy kupujący dowiedzieliby się, jaką klasę ma dany budynek, ile energii potrzebne jest m.in. na jego ogrzanie, a tym samym jakie rachunki trzeba płacić za jego utrzymanieTak jednak się nie stanie. 

Sygnatariusze stanowiska wskazują, że po wejściu w życie proponowanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii klasyfikacji będzie dochodzić do kuriozalnych sytuacji. Ten sam budynek będzie mógł mieć jednocześnie najlepszą klasę A oraz jedną z najgorszych, czyli klasę F. Wszystko za sprawą tego, że ministerialni urzędnicy postanowili umieścić na jednym dokumencie, czyli świadectwie charakterystyki energetycznej budynku, dwie odrębne klasyfikacje: jedną opartą o tzw. wskaźnik zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP) oraz drugą opartą o energię dostarczoną netto (ED). Podczas gdy ta druga odzwierciedla faktyczne potrzeby energetyczne budynku, pierwsza oparta jest o arbitralnie określony przelicznik i ma odzwierciedlać wyłącznie zużycie energii nieodnawialnej, wprowadzając odbiorców informacji w błąd.

– Przykład? Kilkudziesięcioletni dom, słabo ocieplony, z nieszczelnymi oknami, ogrzewany starym kotłem, kopciuchem na drewno, może osiągnąć wskaźnik EP porównywalny do nowoczesnego budynku z bardzo dobrą izolacją, ogrzewanego efektywną pompą ciepła. – wyjaśnia radca prawny Miłosz Jakubowski z Frank Bold. – To tak jakbyśmy wystawili nieruchomości jednocześnie i piątkę, i dwóję – dodaje ekspert.

Skąd jednak tak istotne różnice? Problem pojawia się, kiedy źródłem energii jest biomasa (np. w przypadku domów ogrzewanych kotłami na drewno lub pellet). Biomasa jest traktowana jako paliwo odnawialne, więc przy obliczaniu wskaźnika EP uwzględnia się jedynie niewielki nakład energii nieodnawialnej związany z jej pozyskaniem i transportem. W praktyce oznacza to, że wskaźnik EP przy ogrzewaniu biomasą jest bardzo niski i w żadnym stopniu nie odzwierciedla rzeczywistego zużycia energii w budynku.

Organizacje pozarządowe proponują posługiwanie się jednym, a nie dwoma wskaźnikami. Świadectwo energetyczne powinno pokazywać faktyczny stan energetyczny domu. Tak, aby było jasne, ile energii dany dom zużywa, a tym samym jakie będą faktyczne koszty jego utrzymania.

Według organizacji pozarządowych po wejściu w życie przepisów można oczekiwać, że powszechne będą przypadki, w których właściciele domów będą montować najtańsze i najbardziej zanieczyszczające powietrze kozy na drewno tylko po to, żeby uzyskać znacznie wyższą klasę energetyczną. – W efekcie te regulacje zamiast poprawiać efektywność energetyczną i promować niższe koszty ogrzewania przyczynią się do pogorszenia jakości powietrza  w Polsce – mówi Andrzej Guła, prezes Polskiego Alarmu Smogowego. 

Rozporządzenie w założeniu ma wdrażać istotne przepisy dyrektywy budynkowej, ale w rzeczywistości jest z nią niezgodne. Klasa energetyczna A zgodnie z dyrektywą jest zarezerwowana dla budynków bezemisyjnych, o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię, a zgodnie z propozycją MRiT otrzyma ją stary, niedocieplony dom z kopciuchem. – dodaje Miłosz Jakubowski.

Pod wystosowanym protestem podpisały się: Fundacja Frank Bold, Polski Alarm Smogowy, Fundacja Instrat, Projekt Tempo, Instytut Reform oraz Instytut Ekonomii Środowiska. 

Przykładowy, niedocieplony budynek z niewymienioną stolarką okienną ogrzewany kotłem na drewno z klasą energetyczną A (dla wskaźnika EP) oraz klasą energetyczną F (dla wskaźnika ED). Na wzorze świadectwa zaproponowanym przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Warszawa oddycha spalinami. Nowe pomiary dwutlenku azotu w stolicy 

Polski Alarm Smogowy przeprowadził pomiary stężeń dwutlenku azotu w Warszawie w osiemdziesięciu punktach miasta, w tym przy pięciu szkołach podstawowych. Dwutlenek azotu, emitowany głównie...

Ogłaszamy nabór do VIII edycji kampanii „Zobacz czym oddychasz”

Polski Alarm Smogowy ogłasza rozpoczęcie naboru do VIII edycji kampanii "Zobacz czym oddychasz". Szanowni Państwo, z ogromną przyjemnością zapraszamy Państwa gminę do wzięcia udziału w 8. edycji ogólnopolskiej...

Alarmujące dane. Smog wrócił do Polski – PAS sprawdza jakość powietrza

Polski Alarm Smogowy przeanalizował dane Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska dotyczące jakości powietrza za 2025 rok i porównał je z poprzednim rokiem. Okazuje się, że...

Połowa gmin w Polsce nieprawidłowo wdraża Programy ochrony powietrza – nowy raport PAS

Polski Alarm Smogowy opublikował raport o kontrolach gmin prowadzonych przez wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska w 2025 roku. Kontrole dotyczyły realizacji programów ochrony powietrza. Mimo,...

W Krakowie stężenie dwutlenku azotu na granicy normy, ale do zdrowego powietrza wciąż daleko

Najnowsze dane GIOŚ pokazują, że w Krakowie średnioroczne stężenie NO₂ znalazło się na granicy dopuszczalnej normy, chociaż wartość ta jest wciąż bardzo odległa od...

Alarm Smogowy szuka pracownika w międzynarodowym projekcie

Czy chcesz mieć realny wpływ na to, czym oddychamy w Europie? Dołącz do Polskiego Alarmu Smogowego – organizacji, która od lat skutecznie zmienia rzeczywistość i...