Smogowi rekordziści – małe miasta trują, metropolie w środku listy, najczyściej na wybrzeżu

Polski Alarm Smogowy sprawdził wyniki pomiarów jakości powietrza w 2025 roku. Z analizy nasuwa się oczywisty wniosek: powietrze w Polsce – głównie w sezonie grzewczym – jest w bardzo złym stanie. Rok 2025 jest kolejnym, w którym odnotowano pogorszenie. Najwięcej dni smogowych, czyli takich, w których przekroczone zostały nowe normy, wystąpiło w Nowej Rudzie, Krotoszynie, Żywcu i Częstochowie. Analizę jakości powietrza przeprowadzono biorąc pod uwagę nowe normy jakości powietrza, które zaczną obowiązywać już w 2030 roku.

PYŁ PM2.5

Pył PM2.5 to bardzo drobne cząstki zanieczyszczeń powietrza przenikające przez pęcherzyki płucne do krwi i wszystkich organów ciała. Porównanie średniodobowych stężeń tego niebezpiecznego pyłu wskazuje, że mieszkańcy siedmiu miast z czołówki smogowych rekordzistów oddychali zanieczyszczonym powietrzem przez 3-4 miesiące w roku. Na podium pod kątem liczby dni smogowych PM2.5 znalazły się: Krotoszyn (136 dni), Częstochowa (120) i Żywiec (119). Według nowych norm jakości powietrza liczba dni, w których stężenia dobowe pyłu PM2.5 wynoszą ponad 25 µg/m³, nie powinna przekroczyć 18 rocznie! Niestety większość kraju ma problem z silnym zanieczyszczeniem powietrza tym drobnym pyłem – na 108 lokalizacji, w których mierzono jego stężenie, tylko w siedmiu liczba dni smogowych była niższa od dopuszczalnej. 

Na liście miejscowości o najczystszym powietrzu przeważają te położone na wybrzeżu i pasie nadmorskim: Szczecinek, Świnoujście, Bytów, Kołobrzeg i Koszalin. 

PYŁ PM10

Pierwsza dziesiątka miejscowości z największą liczbą dni smogowych to miejscowości o niewielkiej liczbie ludności, bez znaczącego przemysłu i intensywnego ruchu samochodowego. Ta reguła powtarza się od wielu lat – zimowy smog najbardziej doskwiera w małych gminach. Niestety, od wielu lat w czołówce smogowych rekordzistów pojawiają się te same miejscowości: Nowa Ruda, Żywiec, Sucha Beskidzka, Nowy Targ i Nowy Sącz. 

 – Interesująco wygląda porównanie jakości powietrza w dużych i mniejszych miastach – mówi Piotr Siergiej, rzecznik PAS – jeśli chodzi o dni smogowe z pyłem PM10, miasta wojewódzkie są w znacznie lepszej sytuacji niż miejsowości powiatowe. Na liście smogowych rekordzistów Kraków znajduje się na 23 pozycji, a Warszawa aż na 40. Widzimy, że podkrakowski Zabierzów ma więcej dni smogowych niż stolica Małopolski, podobnie jest w przypadku Warszawy i Otwocka. Upada mit o czystym powietrzu w miasteczkach i wsiach. Pomiary pokazują, że to tam mamy ogniska zimowego smogu, którego źródłem są stare domowe kotły na węgiel i drewno. 

Polski Alarm Smogowy przygląda się wskaźnikom zanieczyszczenia powietrza od ponad dekady i zaobserwował bardzo niebezpieczną tendencję: trend poprawy jakości powietrza w Polsce ulega odwróceniu. Potwierdzają to oceny GIOŚ: od 2023 roku wzrosła liczba obszarów z przekroczeniem średniorocznych norm dla pyłu PM2.5 oraz rakotwórczego benzo(a)pirenu.

Ocenę jakości powietrza przeprowadzono z uwzględnieniem nowych norm jakości powietrza, które mają zapewnić skuteczniejszą ochronę zdrowia i zaczną obowiązywać już w styczniu 2030 r. Zanieczyszczenie powietrza każdego roku przyczynia się do przedwczesnej śmierci 32 tysięcy osób, dlatego działania na rzecz poprawy jakości powietrza musimy podejmować już teraz, a nie dopiero w momencie wejścia w życie nowych norm.

Naszym celem powinno być osiągnięcie takich poziomów stężeń zanieczyszczeń, aby w dniu rozpoczęcia obowiązywania nowych regulacji nie przekraczały one wartości dopuszczalnych. Oznacza to, że wszystkie polskie miejscowości już teraz muszą podejmować działania na rzecz poprawy jakości powietrza powietrza, tak by dostosować się  do nowych, obniżonych poziomów. Jakość powietrza można poprawić likwidując źródła zanieczyszczeń.

Aż 84% emisji szczególnie niebezpiecznego pyłu PM2.5 pochodzi ze spalania węgla i drewna w domowych kotłach i piecach. Bez skutecznego programu wspierającego obywateli w wymianie kotłów i ociepleniu domów proces poprawy jakości powietrza może przeciągnąć się na kolejne dekady, narażając dziesiątki tysięcy ludzi na utratę zdrowia i życia.   

Pełna lista miejscowości z liczbą dni z smogowych PM10 i PM2.5 według nowej normy w 2025 r. (PDF) do pobrania tutaj:

https://polskialarmsmogowy.pl/wp-content/uploads/2026/11/PM2-5-liczba-dni-GIOS-2025-1.pdf

https://polskialarmsmogowy.pl/wp-content/uploads/2026/11/PM10-liczba-dni-GIOS-2025-1.pdf

Poprzedni artykułPolska powiatowa dusi się w smogu. Mobilne płuca pokażą, czym oddychają mieszkańcy gmin