Polski Alarm Smogowy rozpoczyna ósmą edycję kampanii „Zobacz, czym oddychasz”. W tym sezonie grzewczym mobilne płuca odwiedzą 30 miejscowości w 14 województwach, przede wszystkim małe miasta i gminy wiejskie. To właśnie tam notuje się najwyższe stężenia zanieczyszczeń powietrza, a mieszkańcy często nie mają dostępu do informacji o jego jakości. W tym sezonie grzewczym PAS rozszerza kampanię na kraje południowej Europy. Instalacje pojawią się w Grecji, Hiszpanii, Włoszech, Rumunii i Bułgarii.  

Mimo, że smog kojarzony jest z dużymi ośrodkami miejskimi, to właśnie mniejsze miasta i wsie przeważają wśród miejscowości z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w Polsce. Z tego powodu kolejna odsłona kampanii Polskiego Alarmu Smogowego trafia do mniejszych miejscowości, w których często brakuje pomiarów jakości powietrza, a smog bywa lekceważony.  Podczas kampanii mobilne płuca pojawią się w 30 miejscowościach na terenie 14 województw. 

Polski smog, którego główną przyczyną jest dym z kominów gospodarstw domowych, przyczynia się do prawie 32 tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie. To liczba przewyższająca dwudziestokrotnie liczbę śmiertelnych ofiar wypadków drogowych. Smog w Polsce to jedna piąta przypadków astmy u dzieci i aż jedna dziesiąta udarów, zawałów i nowotworów płuc. 

– Zależało nam, by instalacje mobilnych płuc trafiły do mniejszych miejscowości, w których mieszkańcy nie dysponują bieżącymi informacjami o stężeniach zanieczyszczeń – mówi Piotr Siergiej, rzecznik PAS – cieszy nas, że nasze instalacje pojawią się tam na prośbę władz lokalnych, które zdecydowały się na edukowanie swoich mieszkańców. Wizycie mobilnych płuc będą towarzyszyć lokalne wydarzenia informacyjne i edukacyjne. Kampania „Zobacz, czym oddychasz” ma sprawić, by problem, którego na co dzień nie widać gołym okiem, stał się dostrzegalny i trudny do zignorowania.

Chociaż w dłuższej perspektywie jakość powietrza w Polsce stopniowo się poprawiała, ostatnie trzy lata wskazują na niepokojące zahamowanie tego procesu. Znaczny spadek średniego stężenia rakotwórczego benzo(a)pirenu, jaki odnotowano na stacjach pomiarowych GIOŚ w ciągu ostatnich 10 lat, zatrzymał się w 2023 i 2024 roku. W 2025 średnie stężenie benzo(a)pirenu wzrosło o 22% względem poprzedniego roku! Pogorszenie jakości powietrza odnotowano również w niemal wszystkich miejscowościach znajdujących się w czołówce polskich „smogowych rekordzistów” – to sygnał ostrzegawczy – mówi Piotr Siergiej z Polskiego Alarmu Smogowego – Wcześniejsza poprawa jakości powietrza nie oznacza, że problem smogu został rozwiązany. Przeciwnie – najnowsze pomiary pokazują, jak łatwo pozytywny trend może zostać zatrzymany.

W tym sezonie grzewczym PAS rozszerza kampanię “Zobacz, czym oddychasz” na inne państwa UE. Instalacje mobilnych płuc pojawią się w Grecji, Hiszpanii, Włoszech, Rumunii i Bułgarii – łącznie w 15 miastach, m.in. w Madrycie, Salonikach, Mediolanie, Bukareszcie i Sofii. Europejska odsłona kampanii pod nazwą “See What You Breathe” potrwa dwa lata, a mobilne płuca trafią do trzydziestu miast w pięciu państwach.   

Dwumetrowy model ludzkich płuc „oddycha” pochłaniając zanieczyszczenia, które osiadają na białej materii pokrywającej instalację. Powietrze zasysane jest poprzez białą flizelinę pokrywającą makietę przez dwa wentylatory symulujące proces oddychania. Zanieczyszczenia powietrza filtrowane przez “płuca” osiadają na białej materii, która – zależnie od poziomu zanieczyszczenia powietrza – przybiera grafitowy, a nawet czarny kolor. Instalacja ustawiana jest na cztery tygodnie w różnych lokalizacjach, ale głównie w miejscach, w których nie ma pomiarów jakości powietrza, a mieszkańcy często nie mają świadomości, jakim powietrzem oddychają.

Do współpracy przy kampanii Polski Alarm Smogowy zaprosił środowisko naukowe i lekarskie. Jednym z celów kampanii jest edukacja, dlatego tak ważny jest głos nauki w dyskusji o smogu. To szczególnie istotne w obliczu szerzącej się dezinformacji. W roli Ambasadorek i Ambasadorów kampanię wspierają specjaliści chorób płuc, alergolodzy, specjaliści chorób wewnętrznych, zdrowia publicznego oraz pediatrzy i naukowcy. Pełna lista ambasadorów znajduje się TUTAJ: https://zobaczczymoddychasz.pl/ambasadorzy/.
Na liście ambasadorów znalazły się również organizacje: Polskie Towarzystwo Alergologiczne i Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP oraz Europejskie Centrum Czystego Powietrza.

Partnerami kampanii są: Allegro Foundation, Clean Air Fund oraz Fundacja Better Future. Kampanię wspiera również Edukacyjna Sieć Antysmogowa NASK.

Lista miejscowości uczestniczących w kampanii

3.11 – 1.12    Pruszcz Gdański
3.11 – 2.12    Namysłów
3.11 – 1.12    Kuźnia Raciborska
3.11 – 1.12    Zabierzów
3.11 – 1.12    Jadów
3.11 – 1.12    Jarosław

2.12 – 28.12    Iława
2.12 – 28.12    Miękinia
2.12 – 28.12    Szczekociny
2.12 – 28.12    Warka
2.12 – 28.12    Wiśniew
2.12 – 28.12    Koszyce  

  

29.12 – 26.01    Kamień Krajeński
29.12 – 26.01    Żary
29.12 – 26.01    Mysłowice
29.12 – 26.01    Radomyśl Wielki
29.12 – 26.01    Wiązowna
29.12 – 26.01    Bielany

27.01 – 24.02    Luboń
27.01 – 24.02    Krosno Odrzańskie
27.01 – 24.02    Imielin
27.01 – 24.02    Brańszczyk
27.01 – 24.02    Krosno
27.01 – 24.02    Uniejów

25.02 – 26.03    Rawicz
25.02 – 26.03    Gorzów Wlk.
25.02 – 26.03    Radzionków
25.02 – 26.03    Rzeszów
25.02 – 26.03    Hajnówka
25.02 – 26.03    Piotrków Trybunalski