PAS Facebook PAS Twiter
  PAS 28.01.2016

Co mogą zrobić władze?

Istnieje szereg inicjatyw, jakie mogą podejmować władze różnych szczebli. Poczynając od działań ustawodawczych na poziomie państwa aż do lokalnych działań w gminach.

Działania na poziomie rządowym


ZMIANA POZIOMÓW ALARMOWANIA O STĘŻENIACH

Obecne poziomy alarmowania (300 ug/m3) oraz informowania (200 ug/m3) w Polsce w odniesieniu do stężenia pyłów PM10 są stanowczo za wysokie. Poziom alarmowy określa poziom danego zanieczyszczenia w powietrzu, którego przekroczenie powoduje bardzo negatywny wpływ na zdrowie ludzi. Jego wprowadzenie z założenia ma na celu ochronę zdrowia ludzkiego. Polski poziom alarmowy dla pyłu PM 10 jest jednak rażąco wysoki w porównaniu do tego jaki przyjęty jest w innych państwach europejskich, co rodzi pytanie o to czy faktycznie ustawodawca miał na celu ochronę naszego zdrowia i życia. Polska ma najbardziej liberalne zasady co do informowania społeczeństwa o zanieczyszczeniu powietrza pyłem PM 10 spośród krajów Unii Europejskiej. Jednocześnie, nasz kraj posiada najgorsze powietrze w całej UE. To co w innych krajach uchodzi za stan alarmowy, zagrażający zdrowiu, przez polskie prawo jest uznawane za stan akceptowalny. Uważamy, że taka sytuacja jest niedopuszczalna – mamy prawo wiedzieć czym oddychamy! Obniżenie poziomu alarmowego będzie służyć lepszemu informowaniu ludzi o wysokim zanieczyszczeniu powietrza oraz ochronie naszego zdrowia. Wiedząc, że powietrze jest zanieczyszczone możemy się chronić – unikać przebywania na zewnątrz, włączyć odpylacz powietrza, założyć maskę przeciwpyłową. Informacja o wysokim zanieczyszczeniu powietrza w danym dniu powinna dotrzeć do przedszkoli, szkół, szpitali.


NORMY JAKOŚCI DLA WĘGLA

W polskich domach spalany jest każdy rodzaj węgla, w tym odpad węglowy – miał i muł. Spalanie niskiej jakości węgla w piecach domowych, które nie są wyposażone w żadne instalacje oczyszczania spalin, prowadzi do bardzo wysokiej emisji pyłów i substancji rakotwórczych, jak właśnie benzo[a]piren czy dioksyny. W innych krajach europejskich tego typu węgiel nie jest traktowany jako produkt – jest odpadem i jest utylizowany, a nie sprzedawany.

Choć miał i muł są znacznie tańsze od węgla lepszej jakości, to ze względu na dużą zawartość popiołu, trzeba ich spalić znacznie więcej, aby wyprodukować taką samą ilość energii cieplnej. Rząd powinien jak najszybciej wprowadzić odpowiednie normy jakości dla węgla sprzedawanego indywidualnym odbiorcom. W piecach domowych nie powinien być spalany węgiel złej jakości – o dużej zawartości popiołu, siarki czy chloru.


WYMAGANIA DLA KOTŁÓW

W Polsce można palić wszystkim we wszystkim. Każdego roku sprzedawanych jest 200 000 pieców węglowych, z czego 140 000 są to tzw. „kopciuchy” – najbardziej prymitywne piece, w których można spalić wszystko: nie tylko muł i miał węglowy, ale też opony, pieluchy, szmaty, buty… Ze względu na przestarzałą technologię i niską temperaturę spalania piece te emitują znacznie więcej pyłów i substancji rakotwórczych niż urządzenia nowoczesne.

Rząd powinien jak najszybciej wprowadzić standardy emisyjne dla nowych pieców sprzedawanych w Polsce, określając maksymalne parametry: dopuszczalną emisję pyłów i benzo[a]pirenu dla tych urządzeń. Takie rozwiązanie przyjęto już u naszych sąsiadów. W Czechach, chcąc uporać się z problemem zanieczyszczenia powietrza, dopuszczalne do sprzedaży są tylko te piece, które spełniają określone wymogi emisyjne.


TRANSPORT

Aby uzyskać czyste powietrze w Polsce konieczne są działania kompleksowe, także te dotyczące ograniczania transportu samochodowego. Samochody są źródłem emisji pyłów i NO2. Niestety i w tym obszarze władze lokalne nie dysponują odpowiednimi narzędziami, jak choćby wprowadzanie opłat za wjazd do centrum miast, ograniczenia dla pojazdów emitujących najwięcej zanieczyszczeń (bez filtrów DPF), czy regulowanie opłat za parkowanie. Rząd powinien jak najszybciej podjąć decyzje, dzięki którym władze lokalne będą mogły regulować przepływ komunikacji samochodowej przez centralne rejony miast.


STREFY OGRANICZONEJ EMISJI KOMUNIKACYJNEJ (SOEK)

Proponowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie tzw. stref ograniczonej emisji komunikacyjnej czyli obszarów, na które mogą wjeżdżać tylko pojazdy spełniające określone normy emisji zanieczyszczeń – najwięksi truciciele mają zabroniony wjazd do centrów miast. Takie strefy działają już z sukcesem w wielu miastach europejskich. Innymi sposobami walki mogłyby być ograniczenia w ruchu pojazdów czy systemy pobierania opłat drogowych w konkretnych miastach. Rząd powinien doprowadzić do tego, by prace nad wprowadzeniem możliwości tworzenia stref niskiej emisji w miastach, które utknęły w martwym punkcie, zostały wznowione!


Działania na poziomie województwa

Należy rozpocząć prace nad uchwałami wprowadzającymi standardy emisyjne dla kotłów na węgiel i drewno w regionach, z określeniem okresu przejściowego. Po upływie tego czasu osoby, które będą chciały nadal ogrzewać węglem lub drewnem powinny być wyposażone w nowoczesne, wysokosprawne kotły. Na wymianę kotłów powinny być dostępne dotacje w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Bez wsparcia mieszkańców walka z niską emisją będzie niemożliwa. Środki z RPO powinny tworzyć spójny system finansowania likwidacji niskiej emisji wraz ze środkami z Wojewódzkiego i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.


Działania na poziomie gminy

Każda gmina borykająca się z problemem zanieczyszczonego powietrza powinna przygotować i wdrażać Program Ograniczania Niskiej Emisji. Program taki powinien zawierać jasno określone zasady pomocy udzielanej mieszkańcom, którzy decydują się na wymianę wysokoemisyjnych pieców na węgiel i drewno. Powinien również zakładać wsparcie dla termomodernizacji domów, gdyż to właśnie dzięki dociepleniu budynków możemy trwale obniżać zanieczyszczenia oraz zmniejszyć koszt ogrzewania.

Gminy powinny dołożyć wszelkich starań, aby wykorzystać każde z możliwych źródeł finansowania wymiany starych pieców i kotłów na węgiel i drewno. Obecnie dostępne są środki Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Niedługo powinny pojawić się środki w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Gminy mogą również przeznaczać na ten cel pieniądze z własnych budżetów.

Gminy powinny wyjść z jasnym sygnałem do Zarządu Województwa, że popierają wprowadzenie normy emisyjnej dla kotłów na węgiel i drewno na terenie całego województwa na podstawie art. 96 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska.

Gminy są bezpośrednio odpowiedzialne za informowanie o zanieczyszczeniu powietrza oraz edukowanie mieszkańców  - potrzeba szeroko zakrojonych i kompleksowych działań w tym względzie. Działania edukacyjne powinny być kierowane zarówno do dzieci, młodzieży jak i dorosłych. Im większy poziom świadomości problemu i możliwych rozwiązań, tym większa aprobata społeczna dla zmian.

PAS
PAS
PAS
PAS
PAS
PAS
PAS
PAS
PAS